Prątnica to miejscowość położona

Prątnica to miejscowość położona 5 km na południowy wschód od Lubawy. Wieś istniała prawdopodobnie już za czasów pogańskich. Na lata 1324-1349 nadano wsi przywilej na 60 łanów na prawie chełmińskim. Również w XIV wieku wybudowano tu kościół i utworzono parafię, do której należały: Czerlin, Napromek, Omule, Szczepankowo i Tuszewo.

Od roku 1773 miejscowość należała do domeny króla pruskiego. Szkoła w Prątnicy istniała już w drugiej połowie XVIII wieku. W 1906 roku tu także wybuchł strajk uczniów.

Po drugiej wojnie światowej wieś rozbudowała się. W latach sześćdziesiątych zbudowano nową szkołę, ośrodek zdrowia, ułożono nową szosę na trasie Zwiniarz - Łążyn. Była tu biblioteka i przedszkole.

Obecnie wieś liczy 644 mieszkańców, 306 osób stanowią mężczyźni a 338 to kobiety. 634 mieszkańców wsi jest zameldowanych na pobyt stały, 10 osób posiada zameldowanie tymczasowe.

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych uzyskanych w Urzędzie Gminy w Lubawie

Ludność, z ekonomicznego punktu widzenia, można podzielić na ludność w wieku:

· przedprodukcyjnym 0.- 18 lat (grupa jeszcze nie pracująca),

· produkcyjnym 18 – 65 lat (wiek aktywności zawodowej),

· poprodukcyjnym – powyżej 65 lat (grupa już nie pracująca).

Tab.1 Ludność Prątnicy wg. grup ekonomicznych

Grupa ekonomiczna w wieku	Liczba osób	% osób
przedprodukcyjnym	174	27,0
produkcyjnym	391	60,71
poprodukcyjnym	79	12,29

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych uzyskanych w Urzędzie Gminy w Lubawie

We wsi znajduje się Zespół Szkół (szkoła podstawowa i gimnazjum) wraz z oddziałem przedszkolnym i biblioteką gminną. Ponadto we wsi działa Gminny Ośrodek Zdrowia, 2 sklepy, punkt sprzedaży pasz.

Prątnica to piękna, malowniczo położona wieś. W miejscowości jest wiele miejsc, które zasługują na podziw, zaliczamy do nich przede wszystkim zabytki architektury sakralnej i świeckiej.

Do zabytków sakralnych w Prątnicy należy murowany, gotycki kościół parafialny pod wezwaniem św. Katarzyny Aleksandryjskiej, zbudowany w XIV wieku.

Kościół parafialny pw. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej

Kościół zbudowano w połowie XV wieku, a górną część wieży datuje się na połowę XVII wieku. Szczyt wschodni został przebudowany w XIX wieku. Kościół w Prątnicy to kościół gotycki, orientowany. Został wzniesiony z kamieni polnych z otynkowanymi, ceglanymi skarpami, szczytem wschodnim i środkową strefą wieży (górna jest drewniana, oszalowana).

Kościół posiada prostokątny korpus salowy z pięciokondygnacyjną wieżą od zachodu. Ponadto świątynia posiada zakrystię przylegającą do północnego boku i kruchtę boczną od strony południowej .Obiekt jest opięty dwuskokowymi tynkowanymi skarpami. Na wysokości parapetów okiennych, wzdłuż ścian zewnętrznych znajduje się cokół wydzielony odsadzką. Otwory okienne są zamknięte półkoliście, obustronnie rozglifowane z oszkleniem witrażowym. W ścianie zachodniej wieży występuje półkoliście zamknięty, uskokowy portal, nad którym jest wnęka. W przyporach wieży są tynkowane blendy

Na terenie przykościelnym, otoczonym metalowym ogrodzeniem na kamiennym cokole, tynkowanymi słupkami, znajduje się kostnica pochodząca z 1936 roku.

Przykościelna kostnica z 1936 roku

Ogrodzenie cmentarza przykościelnego z przełomu XIX i XX wieku

Wystrój kościoła jest dość skromny. Na wystrój składają się: późnobarokowy ołtarz główny 2 ćwierci XVIII wieku, a w ołtarzu obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w srebrnej sukience.

Ołtarz główny w kościele w Prątnicy

W nawie kościoła umieszczona jest późnorenesansowa ława zdobiona ornamentem pochodzącym z 1609 roku.

Późnorenesansowa ława znajdująca się w kościele

Organy posiadają zewnętrzną oprawę neoklasycystyczną o współczesnym wyposażeniu z końca XIX wieku, zbudował je Edward Wittek z Elbląga.

Organy wraz z chórem

Na wieży znajduje się dzwon z napisem Ecclesis Deo Anno 1697.

Złotnictwo reprezentuje srebrny kielich z warsztatu toruńskiego. W północnej ścianie kościoła na wysokości około 50 cm wmurowana jest rzeźba kamienna o wymiarach 225x50 cm. Jest to fragment nagrobka średniowiecznego lub rzeźba przedchrześcijańska, możliwe że o charakterze kultowym.

Rzeźba kamienna wmurowana w ścianę kościoła

Ponadto zabytkowe jest także ogrodzenie cmentarza przykościelnego. Ogrodzenie jest murowane, pochwytało na przełomie XIX i XX w.

Na jednej ze ścian prątnickiej świątyni znajduje się drewniana rzeźba patronki kościoła – Św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Figura w roku 2005 została wpisana na listę zabytków. Wstępne datowanie mówi, iż powstała ona w XVII wieku.

Patronka kościoła św. Katarzyna

Spośród obiektów kultu religijnego na uwagę zasługują obiekty tzw. małej architektury. Najliczniej reprezentowane są krzyże, które charakterystyczne są dla całego kraju. Interesującymi budowlami, nie znanymi poza polskim obszarem etnicznym, są kapliczki.

Na terenie gminy Lubawa wiele jest przydrożnych kapliczek. Są one usytuowane w centrum wsi lub też na jej skraju. W Prątnicy możemy napotkać zarówno krzyże przydrożne jak i kapliczkę. Kapliczka murowana z początku XX wieku znajduje się na skraju wsi, przy skrzyżowaniu dróg do Omula i Szczepankowa.

Kapliczka przydrożna

Zabytki to nie tylko kościoły, kaplice, dzwonnice, ale także budynki mieszkalne i gospodarcze. We wsi Prątnica istnieje wiele zabytkowych budynków mieszkalnych[*].

Tab.2 Zabytki architektury świeckiej Prątnicy

Obiekt zabytkowy	Lokalizacja	Rodzaj	Czas powstania
Dom (wł. F. Łabacki)	Prątnica 4	murowany	1902 r.
Dom (wł. J. Golder)	Prątnica 11	drewniany	1 połowa XIX w.
Dom (wł. W. Zakrzewski)	Prątnica 25	murowano - drewniany	początek XIX w. koniec XIX w.
Dom (wł. M. Czarnecka)	Prątnica 26	drewniany	XIX w.
Dom	Prątnica 34	drewniany	XIX w.
Dom (wł. A. Aleksandrowicz)	Prątnica 66	murowany	około 1902 r.
Dom (wł. Cz. Ogrodowski)	Prątnica 68 a	murowany	około 1902 r.
Dom (wł. J. Napiórkowski)	Prątnica 69	murowany	około 1902 r.
Plebania	Prątnica	kamienno – murowana	około 1902 r.

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa z Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Olsztynie

Prątnica, dom nr 69, murowany z 1902 r.

Prątnica, dom nr 4, murowany z drewnianym gankiem z 1902 r.

Prątnica, plebania kamienno – murowana z około 1902 r.

W karcie ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Olsztynie widnieje także budynek szkoły, która została wzniesiona na początku XX wieku. W ostatnich latach budynek ten został wykupiony przez osobę prywatną i przekształcony na budynek mieszkalny.

Na terenie przykościelnym na uwagę zasługują dwa obiekty. Wprawdzie nie są to zabytki, ale są bardzo ważne dla lokalnej społeczności. Pierwszym z nich jest tzw. grota, w której znajduje się figura Matki Boskiej Fatimskiej, której budowę ukończono 21 czerwca 2002 r. roku.

Grota z figurą Matki Boskiej Fatimskiej

16 października2005 r. w parafii Świętej Katarzyny Aleksandryjskiej w Prątnicy odsłonięty został pomnik, który jest pamiątką całej wspólnoty dla Ojca Świętego Jana Pawła II. Odsłonięcia pomnika dokonał ksiądz kanonik Konrad Sobiecki a poświęcił ks. proboszcz Tomasz Mowinski. W dowód miłości do papieża zostało posadzone także drzewko.

Pomnik tuż przed odsłonięciem

Ks. kanonik Konrad Sobiecki odsłaniający pomnik poświęcony

Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II

Janowi Pawłowi II w dziękczynieniu za pontyfikat…

Opracowała

mgr Iwona Fidora

[*] Opracowano na podstawie:

- Diecezja toruńska. Historia i teraźniejszość, 1995, praca zbiorowa pod redakcja S. Kardasza, t. 11, Dekanat lubawski, Wydawnictwo Konserwatora Diecezjalnego; współpraca „Excalibur”, Toruń

- Tłoczek I.,1980, Polskie budownictwo drewniane, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław

- Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa z Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Olsztynie